“Hij is bijna zestien” is geen leeftijd. Het is een risico.
Vanaf welke leeftijd mag je in de horeca werken? Kort: tot en met 12 jaar in de regel nergens. Vanaf 13 jaar alleen licht werk, onder strikte voorwaarden. In een café, brasserie of restaurant waar alcohol geschonken kan worden, blijft iemand onder de 16 uit de schenkruimte. Vanaf 16 mag bediening en schenken wél — niet de hele nacht, niet zonder toezicht, niet zonder rooster dat klopt. Vanaf 18 gelden de gewone regels voor volwassenen.
Dit stuk is voor wie een zaak start en jong personeel wil aannemen: café, brasserie, restaurant, lunchroom of koffiebar. Geen verzonnen grenzen. Leeftijden, werktijden en alcoholregels komen uit de Arbeidstijdenwet, de Nadere regeling kinderarbeid, de Alcoholwet en toelichting van Rijksoverheid, de Nederlandse Arbeidsinspectie en Ondernemersplein. Die teksten wijzigen; sla dit artikel niet op als wet. Open de bron als je iemand inroostert.
01Het korte antwoord per leeftijd
De Arbeidsinspectie deelt jongeren in twee groepen: kinderen (tot en met 15) en jeugdigen (16 en 17). Kinderen tot en met 12 jaar mogen in Nederland in beginsel niet werken; alleen artistiek werk kan met ontheffing. Vanaf 13 jaar mag beperkt licht, niet-industrieel werk — schoonmaken, helpen, geen fabriek, geen machines.
- 13 en 14 jaar — alleen klusjes en helpen bij licht werk. In de horeca: niet in een ruimte waar alcohol wordt of kan worden geschonken. Afwassen in de keuken noemt de Rijksoverheid wél als voorbeeld. Geen kassa. Licht werk op schooldagen is niet toegestaan (wel klusjes thuis/in de buurt).
- 15 jaar — mag zelfstandig licht horeca-hulpwerk. Zodra er in dezelfde ruimte alcohol kan worden geschonken: niet in de bediening, niet in die zaal. Keuken mag. Geen kassa. Uitzondering: vmbo-stage.
- 16 en 17 jaar — bijna alle horecataken, inclusief schenken. Geen gevaarlijk of schadelijk werk. Geen werk tussen 23.00 en 06.00. Schooltijd telt als arbeidstijd. Risicovol werk alleen onder deskundig toezicht.
- 18 jaar en ouder — geen jeugdregels meer voor soort werk of nachtdiensten. Alcohol schenken aan gasten onder de 18 blijft verboden. Een leidinggevende op het aanhangsel van de Alcoholwet-vergunning moet 21+ zijn en Sociale Hygiëne hebben — dat is een andere lat dan “mag deze medewerker werken”.
0213 en 14 jaar: helpen, niet runnen
De Rijksoverheid is bot: als je 13 of 14 bent, mag je alleen klusjes doen en helpen bij licht, niet-industrieel werk. “Niet-industrieel” betekent: geen fabriek, niet met of bij machines. Horeca staat op de verbodenlijst zodra in dezelfde ruimte alcohol wordt geserveerd of geserveerd kan worden. Afwassen in de keuken mag bijvoorbeeld wél.
Verder verboden op diezelfde pagina: achter de kassa, tillen zwaarder dan 10 kilo, duwen of trekken van meer dan 20 kilo, werken met gevaarlijke of giftige stoffen, werk dat voor alle jongeren tot 18 verboden is, en werk dat 16- en 17-jarigen alleen onder deskundig toezicht mogen doen.
Werktijden staan in een aparte tabel van de Rijksoverheid. Licht niet-industrieel werk — dat is jouw keukenklus — is op een schooldag niet toegestaan. Op een niet-schooldag en in de vakantie: maximaal 7 uur per dag, 35 uur per vakantieweek, maximaal 5 dagen per week. In schoolweken in totaal maximaal 12 uur. Vakantiewerk: maximaal 4 weken per jaar, waarvan maximaal 3 aaneengesloten. Op niet-schooldagen en in vakanties mag het werk tussen 7.00 en 20.00 uur (sinds de wijziging van 18 november 2024; check de tabel als je roostert).
Zondag kan onder strikte voorwaarden: de zaterdag ervoor vrij, en minstens 5 vrije zondagen per 16 weken. Ouders of verzorgers moeten akkoord zijn met die werktijden. Pauze: 30 minuten aaneengesloten bij meer dan 4,5 uur werk; dagelijkse rust minstens 14 uur, zie de pauze-pagina.
0315 jaar: horeca werken mag — de zaal vaak niet
Zoek je op horeca werken 15 jaar, dan is het antwoord: ja, licht, niet-industrieel, zelfstandig. De Rijksoverheid noemt hulpwerkzaamheden in de horeca meteen, met de harde zin ernaast: zodra er alcoholhoudende dranken (kunnen) worden geschonken in een ruimte zoals een café of restaurant, mag een 15-jarige niet helpen in de bediening of ander werk doen in dezelfde ruimte. In de keuken mag het wél.
Uitzondering die starters vergeten of juist te ruim lezen: alleen in het kader van een vmbo-stage in de horeca mag een 15-jarige wél in de bediening of achter de bar. Dat is een stage van de opleiding, geen “we noemen de zaterdagstage”. Ondernemersplein zegt hetzelfde voor 14- en 15-jarige vmbo-scholieren.
Ook op 15: geen kassa, geen machines, geen gevaarlijke stoffen, tillen tot 10 kilo, duwen/trekken tot 20 kilo. Dat geldt in een alcoholvrije lunchroom net zo. Een 15-jarige die “even de pin doet” is geen grijze zone.
Werktijden 15 jaar (leerplichtig): maximaal 2 uur op een schooldag, 8 uur op een niet-schooldag of vakantiedag, 12 uur per schoolweek, 40 uur per vakantieweek, maximaal 5 dagen per week. Vakantie: 6 weken per jaar, waarvan maximaal 4 aaneengesloten. Tijdsvenster: in de regel tussen 7.00 en 19.00; onder voorwaarden op school- en niet-schooldagen tot 20.00; in vakanties tussen 7.00 en 21.00. Zondag opnieuw alleen onder voorwaarden (zaterdag ervoor vrij, 5 vrije zondagen per 16 weken, toestemming ouders). Dagelijkse rust minstens 12 uur; pauze 30 minuten boven 4,5 uur.
Bij vrijstelling van de leerplicht telt schooltijd mee als arbeidstijd en gelden andere maxima (8 uur per dag / 40 uur per week, inclusief school). Twijfel je of iemand nog leerplichtig is: vraag het, rooster niet “op gevoel”.
0416 en 17 jaar: de bar mag, de nacht niet
Vanaf 16 verandert het beeld. Jongeren van 16 en 17 mogen bijna alle werkzaamheden, zolang het niet gevaarlijk of schadelijk is en school voorgaat. Schooltijd telt als arbeidstijd. Dat is de valkuil van het avondrooster: een schooldag plus een dienst tot 23.00 is snel te lang.
Volgens de Rijksoverheid en het Arboportaal (toelichting bij de Arbeidstijdenwet):
- Per dienst maximaal 9 uur
- Per week maximaal 45 uur
- Over 4 weken gemiddeld 40 uur (160 uur in totaal)
- Niet werken tussen 23.00 en 06.00 — nachtarbeid is verboden
- Dagelijkse rust 12 uur aaneengesloten per 24 uur
- Wekelijkse rust 36 uur aaneengesloten
- Pauze 30 minuten (of 2 × 15) als de dienst langer duurt dan 4,5 uur
- Geen overwerk en geen oproepdiensten (paraat staan om ingezet te worden — dat is iets anders dan een gewoon dienstrooster)
Zondag mag alleen als de aard van het werk dat nodig maakt (dat hoort in het contract), de bedrijfsomstandigheden het vragen én er instemming is van OR, PVT of betrokken werknemers. De jongere moet persoonlijk toestemmen. Minimaal 13 vrije zondagen per 52 weken, tenzij een collectieve regeling minder toestaat.
Risicovol werk — de Rijksoverheid somt onder meer bijtende of irriterende stoffen, bepaalde gassen en werk aan een machine waarbij je het tempo niet zelf bepaalt — mag alleen als de werkplaats veilig is, er afdoende deskundig toezicht is, en je in de RI&E hebt getoetst of het mét maatregelen is toegestaan. Geen toezichthouder die het werk zelf kent? Dan laat je de 16-jarige dat werk niet doen. Frituur, snijmachines en hete olie horen in die afweging, niet in “die pakt hij wel”.
05Alcohol schenken, verkopen en in de zaal staan
Hier lopen twee wetten door elkaar. Haal ze uit elkaar, anders rooster je iemand fout “omdat de Alcoholwet het toestaat” terwijl de Arbeidsinspectie het verbiedt — of omgekeerd.
Alcoholwet, artikel 24 lid 3. Het is verboden in een horecalokaliteit of slijtlokaliteit personen jonger dan 16 jaar dienst te laten doen gedurende de tijd dat daarin dranken worden verstrekt. De wettekst staat op wetten.overheid.nl. “Horecalokaliteit” is de ruimte die bestemd is voor het verstrekken van alcoholhoudende drank voor gebruik ter plaatse — inclusief een terras dat op de vergunning staat. Een keuken of garderobe die daarvan gescheiden is, valt daar niet onder.
Nadere regeling kinderarbeid (sinds 18 november 2024). Kinderen onder de 16 mogen niet werken in een horecaruimte zodra daar alcoholhoudende dranken (kunnen) worden geschonken. De Rijksoverheid legt uit: niet de vergunning op zich is beslissend, maar het moment dat er daadwerkelijk geschonken kan worden. Is de zaak gesloten, dan mag een kind tot 16 daar wél werken. Schenk je pas vanaf vijf uur, dan mag het kind tot dat moment in die ruimte. Daarna: andere ruimtes, zonder klantcontact — afwas, keuken. Kort de zaal in om naar het toilet of iets te pakken, mag; er werken, niet. Zie het nieuwsbericht van 19 november 2024.
Schenken vanaf 16. Ondernemersplein (gecontroleerd augustus 2025): personeel moet 16 jaar of ouder zijn om alcohol te schenken. Een barmedewerker onder de 18 mag verkopen, maar niet drinken. Vmbo-scholieren van 14 en 15 jaar mogen tijdens een horecastage wél schenken. Aan gasten onder de 18 verkoop je geen alcohol; bij twijfel vraag je het identiteitsbewijs. Doorgeven via een volwassene is ook strafbaar.
Een 16-jarige achter de tap is dus geen automatische overtreding. Een 16-jarige alleen op de zaak wél, als er geen leidinggevende aanwezig is die op het aanhangsel van de vergunning staat. Die eis (aanwezigheid van een leidinggevende) staat in hetzelfde artikel 24. Hoe je de vergunning en het aanhangsel regelt, staat in alcoholvergunning aanvragen.
06Werken na een bepaald tijdstip: wat wél sluit
Starters denken in diensten. De wet denkt in klok en in school. Zet dit op een briefje naast het rooster:
- 13 en 14 — licht werk niet op schooldagen; op vrije dagen en in de vakantie tot 20.00 uur (actuele tabel: Rijksoverheid).
- 15 — in de regel tot 19.00, onder voorwaarden tot 20.00, in vakanties tot 21.00. Op een schooldag maar 2 uur.
- 16 en 17 — niet tussen 23.00 en 06.00. Een “uitloop tot half twaalf” is nachtarbeid. Schooluren tellen mee in de 9-uursdienst.
- Zondag — nooit vanzelf. Voor alle drie de groepen gelden extra voorwaarden; voor 13–15 ook toestemming van ouders.
Rooster een 17-jarige niet “tot sluit”. Rooster tot een kloktijd die binnen de wet past, plus de pauze, plus de weg naar huis die jij niet kunt afdwingen maar wél moet respecteren als rust. Cao Horeca kan strenger zijn dan de wet; nooit soepeler op een punt waar de wet dwingend is.
07Wat jij als werkgever moet regelen
Leeftijd is geen extraatje op het contract. Het is onderdeel van werkgever-zijn. De basis — aanmelden bij de Belastingdienst, ID-check, schriftelijk contract, Cao Horeca, pensioen, arbodienst — staat in eerste personeel aannemen. Hier wat er bij komt als de medewerker minderjarig is of net 16.
- Leeftijd vaststellen vóór dag één — hetzelfde identiteitsbewijs als voor de loonheffingen. Geen “hij zei dat hij zestien is”. Geboortedatum in de loonadministratie, en in het rooster een vlag: welke taken en welke eindtijd horen bij deze leeftijd.
- Taken koppelen aan de leeftijd — schrijf op wat deze persoon wél mag: keukenhulp, zaal na sluiting, bediening, tap, kassa. Een 15-jarige in een zaak met alcohol krijgt geen zaaldienst vanaf het moment dat er geschonken kan worden. Een 15-jarige in een koffiebar zonder alcohol krijgt geen kassa en geen machine.
- Rooster binnen de Arbeidstijdenwet — schoolweken, vakantieweken, zondag, pauze, eindtijd. Tel bij 16 en 17 de schooluren mee. Zet het in een systeem, niet alleen in een appgroep.
- Toezicht — onder 16: iemand die het werk kent en erbij is. 16–17 bij risicovol werk: deskundig toezicht. Bij schenken: een leidinggevende van de Alcoholwet-vergunning in huis.
- RI&E — de Arbeidsinspectie verwacht dat je risico’s voor kinderen en jeugdigen apart weegt (hete olie, tillen, late diensten, agressie, alcoholomgeving). Gebruik een horeca-RI&E, geen leeg formulier.
- Hygiëne en allergenen — dezelfde instructie als voor volwassenen, aangepast aan wat iemand mag aanraken. Zie HACCP en hygiënecode. Een 14-jarige afwasser is geen uitzondering op de NVWA.
- Loon — wettelijk minimumjeugdloon geldt vanaf 15 jaar; de bedragen wijzigen (meestal per januari en juli). Noem ze niet uit een Facebookgroep. Check de actuele tabel op rijksoverheid.nl. Voor 13- en 14-jarigen geldt geen wettelijk minimumloon; de Rijksoverheid raadt aan ongeveer het tarief van 15-jarigen af te spreken. Cao-schalen kunnen hoger liggen.
- Ouders bij 13–15 — toestemming voor zondag en voor de (gewijzigde) werktijden, zoals de toelichting bij de Nadere regeling vraagt. Zet dat schriftelijk, niet in een appje dat zoekraakt.
Zonder loonheffingennummer, zonder contract, “even cash voor de afwas”: dat is geen jeugdbeleid. Dat is zwart werk, met een minderjarige erbij. De inspectie kijkt dan naar twee wetten tegelijk.
08Kort voor jongeren zelf
Wil je in een café, lunchroom of keuken werken? Check je leeftijd tegen de pagina’s hierboven, niet tegen wat een baas “altijd zo doet”.
- Tot 16: geen werk in de zaal zodra daar alcohol geschonken kan worden, tenzij je een echte vmbo-horecastage loopt. Keuken mag vaker wél.
- Geen kassa tot 16. Geen werk met machines of te zware kratten.
- Vanaf 16 mag je schenken; zelf drinken mag pas vanaf 18. Je mag niet werken tussen 23.00 en 06.00.
- School gaat voor. Schooluren tellen mee in hoeveel je mag werken.
- Vanaf 15 heb je recht op minstens het wettelijk minimumjeugdloon; de bedragen staan op rijksoverheid.nl. Vraag een contract en een loonstrook. “Cash, geen gedoe” is niet in jouw voordeel.
- Voelt het werk onveilig, of vragen ze iets wat hierboven verboden is: niet doen, en zeg het tegen je ouders of school. De Arbeidsinspectie is er ook voor jou.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd mag je in de horeca werken?
Vanaf 13 jaar, beperkt, en zelden in de bediening. In een zaak waar alcohol geschonken kan worden, blijft iemand onder de 16 uit die schenkruimte (keuken zonder klantcontact kan). Vanaf 16 mag bediening en schenken, met werktijden tot uiterlijk 23.00 en extra rustregels. Vanaf 18 geen jeugdregels meer voor het soort werk. Tot en met 12 jaar werken in beginsel niet.
Mag een 15-jarige in de horeca werken?
Ja, licht hulpwerk. Niet in dezelfde ruimte als waar alcohol geschonken wordt of kan worden — dus niet in de bediening van een café of restaurant met tap. Wel in de keuken. Niet achter de kassa. Wél in de bediening of achter de bar tijdens een vmbo-horecastage. Bron: Rijksoverheid, werk op 15 jaar.
Mag minderjarig personeel alcohol schenken?
Vanaf 16 jaar ja, zelf drinken nee. Onder 16 jaar in de regel nee, behalve de vmbo-stage. Gasten onder 18 krijgen geen alcohol, van niemand. Zie Ondernemersplein en Alcoholwet artikel 24.
Tot hoe laat mag een 16- of 17-jarige werken?
Niet tussen 23.00 en 06.00. Maximaal 9 uur per dienst, 45 uur per week, gemiddeld 40 uur over 4 weken. School telt mee. Geen nachtdienst, geen overwerk, geen oproepdienst. Bron: Rijksoverheid en Arboportaal.
Geldt dit ook voor een koffiebar of lunchroom zonder alcohol?
Het verbod “niet in de schenkruimte” hangt aan alcohol die geschonken wordt of kan worden. Zonder alcohol vervalt die specifieke rem. De rest blijft: licht werk, geen kassa tot 16, geen machines, de uren- en rusttabellen, en — als je later wél een Alcoholwet-vergunning krijgt — vanaf dat moment de strengere zaalregel.
Checklist vóór een jongere begint
- Identiteit en geboortedatum gecontroleerd; leeftijd in rooster en loonadministratie gezet
- Aangemeld als werkgever; schriftelijk contract; Cao Horeca nageslagen
- Takenlijst per leeftijd: zaal, keuken, kassa, tap, machines — wat níet mag is opgeschreven
- Alcohol: onder 16 uit de schenkruimte zodra daar geschonken kan worden (tenzij echte vmbo-stage); vanaf 16 schenken alleen met leidinggevende aanwezig
- Rooster: eindtijd, pauze, schooluren (16–17), zondagvoorwaarden, geen dienst tussen 23.00 en 06.00 voor 16–17
- Toezicht afgesproken: wie is erbij, wie kent het werk, wie grijpt in
- RI&E bijgewerkt voor jeugd; hygiëne en allergenen uitgelegd
- Loon: minimumjeugdloon vanaf 15 gecheckt op rijksoverheid.nl, geen bedrag uit het hoofd
- Bij 13–15: toestemming ouders voor zondag en werktijden schriftelijk
- Bronnen geopend: Rijksoverheid (werk + uren per leeftijd), Arbeidsinspectie, Ondernemersplein alcohol
Jong personeel is geen goedkope bezetting. Het is werk met een extra wet ernaast. Wie de leeftijd checkt vóór het schort omgaat, houdt een extra paar handen. Wie dat overslaat, houdt een inspectie.