Geslaagd is niet ingeschreven. Ingeschreven is niet bijgeschreven.
Wie een diploma sociale hygiëne horeca zoekt, zoekt eigenlijk drie dingen: een erkend diploma of certificaat, een inschrijving in het Register Sociale Hygiëne, en daarna een naam op het aanhangsel van de alcoholvergunning. Zonder die keten mag je in een café, brasserie of restaurant geen alcohol schenken — ook niet “even tot de vergunning er is”.
Dit stuk is voor beginners die een café, brasserie, restaurant, lunchroom of koffiebar in Nederland willen starten. Het gaat over de Verklaring Sociale Hygiëne (vaak: diploma sociale hygiëne, SVH, of “sociale hygiëne halen”) en hoe die vastzit aan de Alcoholwet. Geen verzonnen termijnen, geen prijzen, geen quotes. Bronnen: de Alcoholwet, het Alcoholbesluit, het Register Sociale Hygiëne (Lcsh), SVH, Ondernemersplein en KVK. Hoe jouw gemeente de aanvraag inricht, verschilt. Open de bron als je aanvraagt.
01Wat het is — drie namen, één keten
De wet praat niet over “het papiertje van de cursus”. De Alcoholwet eist van leidinggevenden voldoende kennis en inzicht met betrekking tot sociale hygiëne én inschrijving in het Register sociale hygiëne (artikel 8, derde lid). In de praktijk heet dat drie dingen, die starters door elkaar halen:
- Het diploma of certificaat — bewijs dat je de stof beheerst. Voor veel starters is dat het SVH Diploma Sociale Hygiëne. De Lcsh erkent ook andere diploma’s (onder meer bepaalde mbo- en hbo-diploma’s, een SDEN-diploma). Alleen een door de Lcsh erkend bewijsstuk telt. De lijst staat op registersocialehygiene.nl/bewijsstukken.
- De registratie — inschrijving in het Register Sociale Hygiëne, sinds 1 juli 2023 bij de Landelijke commissie sociale hygiëne (Lcsh), niet meer bij SVH. Iedereen kan het register raadplegen. Gemeenten gebruiken het bij de alcoholvergunning.
- De Verklaring — voluit: Verklaring kennis en inzicht sociale hygiëne. Volgens de Lcsh is het positieve besluit op je registratieaanvraag die verklaring. Een diploma in de la zonder registratie is voor de burgemeester geen verklaring.
SVH maakt examens en leermiddelen. De Lcsh erkent diploma’s en voert het register. Jij hebt allebei nodig: eerst een erkend bewijs, dan de inschrijving. Daarna nog de gemeente: bijschrijving op het aanhangsel.
02Waarom je het nodig hebt: de Alcoholwet, niet “de horeca”
Je hebt dit diploma niet omdat “iedereen in de horeca het heeft”. Je hebt het omdat je alcohol wilt schenken of verkopen onder de Alcoholwet. Dan vraag je bij de gemeente een alcoholwetvergunning (vaak: alcoholvergunning). Alleen een exploitatievergunning is niet genoeg. De volgorde van vergunningen staat in deze checklist.
Ondernemersplein (gecontroleerd augustus 2025) en KVK zetten de landelijke voorwaarden zo:
- eigenaar en leidinggevende(n) zijn minimaal 21 jaar
- zij hebben een diploma of certificaat Sociale Hygiëne
- zij staan ingeschreven in het Register Sociale Hygiëne
Daarnaast eist de wet goed levensgedrag en dat je niet onder curatele staat (Alcoholwet artikel 8). De gemeente toetst dat. Soms komt daar de Wet Bibob bij — geen extraatje, een integriteitstoets. Lever wat ze vragen.
Schenk je geen alcohol? Een lunchroom of koffiebar zonder bier, wijn of cocktails heeft doorgaans geen alcoholvergunning nodig, en dus ook geen Verklaring Sociale Hygiëne. Zeg dat hardop tegen de gemeente — en houd alcohol van de kaart. Zodra er een glas wijn bij de lunch komt, geldt de keten wél. Hoe dat bij een café uitpakt, staat daar; het principe is hetzelfde voor brasserie en restaurant.
03Wie in de zaak het moet hebben
Niet het hele team. Wél iedereen die als leidinggevende op het aanhangsel van de alcoholvergunning staat. Daarop vermeldt de burgemeester de leidinggevenden. Voor horecabedrijven geldt sinds de aanwijzing in het Alcoholbesluit: ook wie onmiddellijk leidinggeeft (de dagleidinggevende) moet bijgeschreven zijn.
Tijdens openingstijden moet iemand in de inrichting aanwezig zijn die op dat aanhangsel staat — of van wie de bijschrijving is gevraagd en de ontvangst is bevestigd, zolang de gemeente nog niet heeft beslist. Dat volgt uit Alcoholwet artikel 24. “Er staat iemand achter de bar” is niet genoeg als die persoon niet is bijgeschreven.
Die aanwezige leidinggevende moet aan de eisen van artikel 8 voldoen: 21+, goed levensgedrag, niet onder curatele, erkend diploma/certificaat, in het register. Een 16-jarige mag onder voorwaarden schenken — zie vanaf welke leeftijd je in de horeca mag werken — maar 16 is geen leidinggevende op het aanhangsel. Dat is een andere lat.
Praktisch voor een starter:
- Jij als ondernemer — als je meedraait in de zaak, wil de gemeente jou op het aanhangsel. KVK: start je met meer mensen, dan moet elke eigenaar aan de eisen voldoen. Ondernemersplein zegt hetzelfde voor mede-eigenaren.
- Extra namen — hoe langer je open bent, hoe meer leidinggevenden je nodig hebt. Een zaak van elf uur tot middernacht run je niet met één diploma. Elke extra naam: 21+, Verklaring, register, bijschrijving. Plan dat vóór het rooster, niet erna. Hoe je die mensen aanneemt, staat in eerste personeel aannemen.
- Niet het hele team — een barhulp of bediening die nooit alleen de zaak draait, hoeft dit diploma niet. Zodra die persoon “even alleen” overblijft, wél — en dan had die naam al op het aanhangsel moeten staan.
De wet kent een smalle uitzondering (artikel 8, vierde lid): leidinggevenden voor wier rekening de zaak wordt uitgeoefend, maar die geen bemoeienis hebben met bedrijfsvoering of exploitatie, hoeven niet aan de sociale-hygiëne-eis te voldoen als de vergunninghouder dat schriftelijk bevestigt. Dat is de stille vennoot, niet de compagnon die zaterdag achter de tap staat. Gok daar niet op. Vraag de gemeente hoe zij dat bij jóuw constructie leest.
Paracommercieel (vereniging, stichting, kantine): minimaal twee leidinggevenden die aan de eisen voldoen. Dat is een andere wereld dan een café. Dit artikel gaat over commerciële starters.
04Hoe je sociale hygiëne haalt
Twee stappen. Eerst een erkend bewijs. Dan registreren. Daarna pas de gemeente.
Stap 1 — een door de Lcsh erkend diploma of certificaat
De route die de meeste starters zonder horeca-diploma nemen: het SVH-examen Sociale Hygiëne. SVH beschrijft het computerexamen zo: 40 meerkeuzevragen, 40 minuten, je slaagt bij minimaal 29 goede antwoorden. Je kunt het afleggen in onder meer Nederlands, Engels, Modern Standaard Arabisch, Mandarijn-Chinees en Turks. Er is ook een mondeling examen (onder meer in Zoetermeer). Een cursus bij een SVH-erkende opleider is niet verplicht, maar de stof is geen “even doorlezen in de trein”. SVH raadt een erkende opleiding aan; de opleider schrijft je dan in voor het examen.
Andere erkende routes, volgens de Lcsh-lijst bewijsstukken (check die lijst, die wijzigt):
- bepaalde mbo- en hbo-diploma’s en keuzedelen — alleen als jouw diploma, instelling en periode op de lijst staan. Een “horeca-mbo” is geen automatische toegang
- een SDEN-diploma Sociale Hygiëne (binnen de geldigheidsperiode die de Lcsh noemt)
- een buitenlands diploma dat de Lcsh erkent
Het SVH-diploma Vakbekwaamheid voor het Cafébedrijf noemt de Lcsh expliciet als niet erkend. Oude papieren van vóór 2015 die nooit in het oude SVH-register stonden, geven volgens de FAQ van het register ook geen toegang. Check jouw document op de actuele lijst, niet op een forum.
Stap 2 — registreren in het Register Sociale Hygiëne
Zonder inschrijving telt het diploma voor de alcoholvergunning niet. Je vraagt registratie aan via registersocialehygiene.nl, met DigiD. Je levert het erkende bewijsstuk aan (bij SVH vaak het documentnummer op het diploma). De Lcsh: de maximale behandeltermijn is twaalf weken; meestal korter, langer als stukken ontbreken. Is de aanvraag goedgekeurd, dan ontvang je een positief besluit. Dat besluit is de Verklaring Sociale Hygiëne. Je naam is daarna in het openbare register te vinden.
Een registratie in het nieuwe register is volgens de Lcsh geldig voor onbepaalde tijd. Stond je vóór 1 juli 2023 al in het oude SVH-register, dan moet je de registratie herbevestigen om in het nieuwe register te komen (Ondernemersplein: doe dat vóór 1 juli 2028). Dat is persoonlijk, via DigiD; een werkgever kan geen bulkaanvraag meer doen.
05Telt praktijkervaring? Alleen in een smal, buitenlands geval
Nee, niet omdat je “al jaren achter de bar stond” in Nederland. Het Register Sociale Hygiëne accepteert werkervaring alleen als die is opgedaan in een andere EU-lidstaat dan Nederland, in een zaak waar alcohol werd geschonken of (sterke) drank werd verkocht, en als die ervaring voldoet aan de Europese richtlijn over de erkenning van beroepskwalificaties. De Lcsh beoordeelt of die ervaring de eindtermen dekt.
De commissie noemt vier smaken — onder meer drie opeenvolgende jaren als zelfstandige of bedrijfsleider/beheerder, of combinaties van jaren plus een in die lidstaat erkende opleiding. De werkzaamheden mogen in sommige gevallen niet langer dan tien jaar geleden zijn beëindigd. Bewijs is vormvrij, maar moet de periode, de functie en het land aantonen (bijvoorbeeld een werkgeversverklaring). Details: buitenlandse werkervaring.
Heb je die buitenlandse route niet? Dan is de boodschap van dezelfde pagina: haal een door de Lcsh erkend diploma en vraag daarna opnieuw registratie aan. Nederlandse praktijkjaren vervangen het examen niet.
06Wat er in de stof zit
Sociale hygiëne is geen schoonmaak. Het Alcoholbesluit (artikel 4.1) omschrijft kennis en inzicht over onder meer:
- de invloed van alcohol — eventueel in combinatie met drugs — op lichaam en geest, en alcohol plus bepaalde geneesmiddelen
- alcoholmisbruik, afhankelijkheid en de sociale gevolgen
- speelautomaten en het risico op gokverslaving
- wet- en regelgeving rond alcoholhoudende drank, plus de codes in de branche
- technische, bouwkundige en ruimtelijke voorzieningen van de inrichting
- bedrijfsformules en gedrag van verschillende doelgroepen
De eindtermen stelt de minister van VWS vast, op aanbeveling van de Lcsh. SVH vat het voor de praktijk samen als: optreden bij lastige, dronken of dreigende gasten, drugs, gokken, gastvrijheid, wetgeving, sociaal-hygiënisch beleid en arbeidswetgeving. Het examen is theorie. Je oefent geen aanhouding; je moet weten wat je wél en niet mag, en wanneer je iemand weigert of de zaak sluit.
Dat is precies waarom de wet het koppelt aan schenken: de leidinggevende die op het aanhangsel staat, is de persoon die die inschatting in huis moet kunnen maken. Niet de stagiair, niet de afwasser.
07Planning: haal het vóór je de alcoholvergunning instuurt
Starters starten de alcoholaanvraag “omdat de huur loopt” en ontdekken dan dat het diploma er nog niet is, of wel het diploma maar niet de registratie. De keten heeft twee klokken.
- Examen + registratie — examen wanneer jij een plek hebt; daarna de Lcsh, maximaal twaalf weken. Incomplete stukken rekken dat.
- Alcoholvergunning — KVK: beslistermijn maximaal acht weken, eenmaal te verlengen met acht weken. Dat is de klok op een complete aanvraag. Een incompleet formulier kan de termijn opnieuw laten lopen. Reken op weken tot maanden, niet op “volgende week open”.
De volgorde die werkt, is dezelfde als in de vergunningen-checklist: concept scherp, omgevingsplan, sociale hygiëne regelen (diploma én register), dán exploitatie + alcohol + terras waar nodig, en pas dán het huurcontract — of alleen met een opschortende voorwaarde. Huur loopt vanaf de ingangsdatum. Het register en de burgemeester niet.
Wat je gemeente bij de aanvraag wil zien, verschilt. Vaak: een verklaring leidinggevende per persoon, identiteitsbewijs, bewijs van sociale hygiëne / registratie, soms een arbeidsovereenkomst als de leidinggevende in loondienst is. Vraag de lijst vóór je instuurt. Een gemeente in Limburg is geen sjabloon voor Amsterdam.
08Veelgemaakte fouten
- Diploma zonder register — geslaagd, feestje, aanvraag de deur uit. De gemeente opent registersocialehygiene.nl en vindt je niet.
- Register zonder bijschrijving — jij staat in het register, je compagnon of avondkracht niet, en die blijft alleen achter. Artikel 24 kijkt naar het aanhangsel, niet naar “hij heeft het ook gehaald”.
- “Ik werk al tien jaar in de horeca” — Nederlandse praktijkervaring vervangt het erkende diploma niet. Alleen een smalle EU-buitenlandroute telt, en die beoordeelt de Lcsh.
- Eén naam, lange opening — ziek of vrij = zaak dicht, of illegaal open. Plan extra leidinggevenden als het rooster dat vraagt.
- Sociale hygiëne verwarren met HACCP — de hygiënecode redt je niet bij de alcoholvergunning. Omgekeerd redt SVH je niet bij de NVWA.
- Alcohol “er later bij” — eerst open als koffiebar, stiekem wijn bij het avondmenu. Dat is schenken zonder vergunning.
- Huren vóór het diploma — de huur loopt, het examen is over twee weken, de registratie daarna, de vergunning daarna. Zie vergunningen vóór het huurcontract.
- Een 17-jarige “even de zaak” — mag onder voorwaarden schenken, mag niet de leidinggevende op het aanhangsel zijn. Leeftijd 21 is de lat voor die rol.
Veelgestelde vragen
Heb ik een diploma sociale hygiëne nodig om een horecazaak te starten?
Alleen als je alcohol schenkt of verkoopt onder de Alcoholwet. Dan: erkend diploma of certificaat én inschrijving in het Register Sociale Hygiëne, voor de leidinggevenden op het aanhangsel. Een lunchroom of koffiebar zonder alcohol heeft dit doorgaans niet nodig. Check jouw gemeente — “wij schenken niks” moet ook op de kaart kloppen.
Wie in de zaak moet de Verklaring Sociale Hygiëne hebben?
De leidinggevenden op het aanhangsel: ondernemer, bedrijfsleider en in de horeca ook de dagleidinggevende. 21 jaar of ouder, goed levensgedrag, register. Tijdens opening moet iemand van dat aanhangsel aanwezig zijn. Niet elke medewerker. Wél iedereen die alleen de zaak draait.
Hoe haal je sociale hygiëne?
Erkend examen of opleiding (vaak SVH: 40 vragen, 40 minuten, slaagcijfer 29), of een mbo/hbo-diploma dat op de Lcsh-lijst staat. Daarna registreren op registersocialehygiene.nl. Het positieve besluit is de Verklaring. Bron: SVH en Lcsh.
Telt praktijkervaring als diploma sociale hygiëne?
Niet als die in Nederland is opgedaan. Alleen relevante werkervaring in een andere EU-lidstaat, beoordeeld door de Lcsh. Voor bijna elke starter in Nederland is de route: examen of erkend diploma, dan register.
Is sociale hygiëne hetzelfde als HACCP?
Nee. Sociale hygiëne = alcohol, gedrag, gokken, Alcoholwet. HACCP = voedselveiligheid, NVWA. Vaak heb je beide nodig. Zie HACCP voor horeca-starters.
Wanneer moet ik het halen ten opzichte van de vergunningsaanvraag?
Vóór je de alcoholvergunning compleet instuurt: diploma en registratie. De Lcsh mag tot twaalf weken over de registratie doen. De gemeente start de beslistermijn op een complete aanvraag. Tel terug vanaf de dag dat je wilt schenken, niet vanaf de dag dat de tap binnenkomt.
Wat je vandaag nog kunt doen
- Schrijf op of je alcohol schenkt. Nee: bewaar dit artikel, regel HACCP. Ja: ga door
- Check of je al een Lcsh-erkend diploma hebt (lijst bewijsstukken) of dat je examen moet doen
- Plan examen of opleider, daarna registratie via registersocialehygiene.nl (DigiD)
- Zet namen op een briefje: wie staat straks op het aanhangsel, voor welke dagen/avonden?
- Mail de gemeente: concept, alcohol ja, welke leidinggevenden, welke stukken zij willen
- Zet examendatum, registratie en alcoholaanvraag in de planning — vóór het huurcontract
Een diploma sociale hygiëne is geen cursusje voor erbij. Het is de voorwaarde om überhaupt te schenken, plus een register, plus een naam op een aanhangsel die écht in huis is. Regel de keten vóór de tap. Niet erna.