Een lopende zaak overnemen is geen shortcut. Het is een andere start.
Een horecazaak overnemen — café, brasserie, restaurant, lunchroom of koffiebar — voelt voor beginners logisch: de keuken hangt, de gasten weten de weg, de omzet “zit erin”. Dat is precies waarom het misgaat. Je koopt niet “het pand met een zaak erin”. Je koopt een mix van spullen, contracten, mensen en een verhaal over omzet. En je koopt niet de vergunningen die op naam van de vorige staan.
Dit artikel is voor wie in Nederland voor het eerst een bestaande horecazaak wil overnemen. Geen bedragen, geen landelijke slagingspercentages. Wel wat je overneemt, wat je checkt (due diligence), welke vergunningen je opnieuw aanvraagt, hoe financiering hier anders loopt dan bij een kale start, en een stappenplan. Eisen verschillen per gemeente en per contract; sla dit niet op als wet. Open de bron als je tekent.
01Horecazaak overnemen of zelf starten?
Zelf starten is: leeg of kaal pand, eigen concept, eigen gasten, eigen inrichting, eigen vergunningen. De route staat in de concept-artikelen — eigen café beginnen, brasserie, restaurant, lunchroom of koffiebar — en in de vergunningen-checklist.
Een horecazaak overnemen is iets anders. Je stapt in een onderneming die al draait (of nét is gestopt). KVK noemt de voordelen bot: er zijn al klanten en leveranciers, en een lening is vaak makkelijker omdat er omzetgeschiedenis is. De nadelen staan in dezelfde alinea: veel vergunningen zijn persoonlijk en kun je niet overnemen. De zaak moet meestal dicht tot jij ze hebt. Soms mag je tijdelijk de vergunning van de vorige gebruiken — dat vraag je vóór het contract bij de gemeente, niet erna.
Kies overnemen als het concept dat er staat ook jóuw concept is, de cijfers kloppen, het pand mag wat jij wilt, en je de geschiedenis (huur, personeel, brouwerij, onderhoud) wilt dragen. Kies zelf starten als je een ander concept wilt, de omzet niet is onderbouwd, of de bindingen de zaak onverkoopbaar maken voor wat jij wilt schenken.
02Wat je precies overneemt — en wat niet
Zet op één blad wat er wél en niet in de koop zit. Als dat blad ontbreekt, koop je een brochure.
Inventaris
Meubels, keuken, kassa, glaswerk, voorraad: alleen wat van de verkoper is. Een tap, koeling of koffiemachine “bij het pand” is vaak van de brouwerij, de groothandel of de koffieleverancier in bruikleen. Die gaat mee als jij hun contract overneemt — of hij gaat van de muur zodra de vorige stopt. Wat je vraagt vóór plaatsing, staat in leveranciersdeals en bruikleen. Maak een lijst: van wie, leeftijd, keuring, wat stuk is, wat je móét overnemen.
Goodwill
Goodwill is wat je betaalt bovenop de spullen: naam, gasten, ligging, “de zaak loopt”. Dat is alleen geld waard als de omzet aantoonbaar is — jaarcijfers, btw-aangiften, kassa, inkoop — en als die gasten blijven als jij de zaak runt. Goodwill voor een lege zaak zonder cijfers is geen overname. Het is een opslag op de huur. De technische checklist bij indeplaatsstelling staat in horecapand huren.
Huurcontract (indeplaatsstelling)
Het huurcontract gaat niet vanzelf mee. Bij winkel- en horecaruimte (middenstandsbedrijfsruimte) kan de koper in de plaats van de huurder treden: indeplaatsstelling. Volgens Ondernemersplein moet je aan vier voorwaarden voldoen: de ruimte is bereikbaar voor klanten, het is een bedrijfsovername van hetzelfde soort bedrijf, jij kunt de huur betalen (en toont een behoorlijke bedrijfsvoering), en de oude eigenaar heeft een zwaarwichtig belang om te stoppen (pensioen, een goede prijs). De verkoper vraagt dit aan bij de verhuurder. Weigert de verhuurder, dan kan de huurder naar de kantonrechter. Regel het tijdens de overname; achteraf is het vaak te laat.
Let op: je krijgt de restantlooptijd van het bestaande contract, niet automatisch een nieuwe volle huurbeschermingstermijn. Ondernemersplein waarschuwt daar expliciet voor. En: wil je een ánder concept in het pand (lunchroom wordt avondcafé), dan val je buiten indeplaatsstelling. Dan onderhandel je een nieuw contract — en check je het omgevingsplan opnieuw.
Personeel (overgang van onderneming)
Neem je de onderneming over en blijft de identiteit van de zaak in stand, dan is er vaak overgang van onderneming (Burgerlijk Wetboek artikel 7:662 e.v.). Ondernemersplein is helder: je moet de werknemers overnemen, je mag hun rechten en plichten niet wijzigen, dat geldt ook voor zieke werknemers, en je mag niemand ontslaan vanwege de overname. De cao loopt door tot die (of de algemeen verbindend verklaring) afloopt. De vorige eigenaar blijft nog een jaar medeverantwoordelijk voor de afspraken in de arbeidsovereenkomst.
Uitzonderingen noemt Ondernemersplein onder meer: een failliet bedrijf, werkzaamheden die heel anders gaan worden, of een aandelenoverdracht (dan blijft dezelfde rechtspersoon de werkgever). Werknemers die niet mee willen, moeten schriftelijk zelf ontslag nemen. Dat is hun keuze, geen selectie van jou.
Word je voor het eerst werkgever, dan meld je je bij de Belastingdienst — plus de Melding Loonheffingen Overdracht van activiteiten. Hoe loonheffingen, Cao Horeca en onboarding verder lopen, staat in eerste personeel aannemen. Tel de loonlijst, toeslagen, ziekte en pensioen (Pensioenfonds Horeca & Catering) in je begroting, niet als “zien we later”.
Leverancierscontracten en brouwerijbinding
Contracten met groothandel, koffie, frisdrank of brouwerij gaan niet automatisch over — tenzij jij ze overneemt, of ze aan het pand vastzitten. KVK: is de eigenaar van het pand een brouwerij, dan heb je meestal een afnameplicht. Onderhandel de inkoop vóór je tekent; erna lukt dat vaak niet meer. Check looptijd, exclusiviteit, hectoliter- of volumeplicht, wat er gebeurt bij stoppen, en van wie de tap is. Een “gratis” installatie met een meerjarige binding kan jóuw kaart dicteren.
Wat je níét koopt
- de alcoholvergunning en (in de regel) de exploitatievergunning — die staan op naam
- het omgevingsplan: horeca mag op dit adres, of niet, ongeacht wie er zit
- een garantie dat de gasten blijven als de vorige achter de bar verdwijnt
- achterstallige belastingen of boetes van de verkoper — tenzij je een aandelenkoop doet, dan koop je de bv mét geschiedenis. Laat dat checken
03Due diligence: cijfers, omzet en rode vlaggen
Due diligence is geen wantrouwen. Het is het werk dat de bank later óók doet — liever jij eerst, met de optie om weg te lopen.
- Jaarcijfers — meerdere jaren, niet alleen het mooiste boekjaar. Winst-en-verlies, balans, toelichting. Laat iemand meekijken die horecijfers leest (boekhouder, accountant), niet alleen de makelaar.
- Omzetonderbouwing — btw-aangiften, kassagegevens, pinomzet, inkoop bij groothandel en brouwerij. “Contant is hoger” zonder spoor is geen omzet. Het is een verhaal.
- Kosten die blijven — huur plus servicekosten, energie, personeel, inkoopmarge, muziekrechten, afval, onderhoud. Zet ze naast je eigen break-even. De vorige draaide quitte met eigenaar achter de bar zes dagen; jij met twee leidinggevenden op het aanhangsel is een andere zaak.
- Seizoen en dagdelen — een zomerterras of een kerstpiek in het jaarcijfer is geen weekomzet in februari.
- Schulden en claims — openstaande crediteuren, belasting, UWV, leveranciers. Bij een activa-overname blijven die in beginsel bij de verkoper; bij aandelen koop je ze. Vraag het zwart-op-wit.
- Naam, reviews, reputatie — Google-profiel, klachten bij de gemeente, Bibob-geschiedenis van de zaak (niet van jou, wél een signaal). Een zaak met een lastige burenrelatie koop je inclusief die buren.
04Vergunningen die níét automatisch overgaan
Dit is het stuk waarop starters het hardst vallen. De zaak mag open onder de vorige. Jij bent iemand anders.
Alcoholvergunning
Schenk je alcohol ter plaatse, dan heb je een vergunning van de burgemeester nodig. Alcoholwet artikel 3: zonder die vergunning mag je het horecabedrijf niet uitoefenen. Artikel 29 zegt wat er in de vergunning staat: de vergunninghouder, de bedrijfsuitoefening, de plaats van de inrichting. Jij bent die vergunninghouder niet.
KVK en gemeenten behandelen de alcoholvergunning als persoons- en locatiegebonden. Je vraagt hem opnieuw aan — met leidinggevenden van 21 jaar of ouder, kennis van sociale hygiëne, inschrijving in het Register sociale hygiëne, inrichtingseisen en vaak een Bibob-formulier. Hoe die aanvraag loopt, staat in alcoholvergunning aanvragen. Doorlooptijd en leges: per gemeente. KVK noemt een beslistermijn van maximaal acht weken, eenmaal te verlengen; te laat beslissen geeft je geen automatische vergunning.
Exploitatievergunning
In veel gemeenten heb je via de APV een exploitatievergunning horecabedrijf nodig als gasten ter plaatse eten en drinken. Die is in de regel ook persoonlijk. Den Haag schrijft het letterlijk: de exploitatievergunning is strikt persoonlijk en kan niet aan een ander worden doorgegeven. Soms mag een nieuwe ondernemer tijdelijk de vergunning van de vorige gebruiken als hij een complete aanvraag indient voor ongewijzigde voortzetting — de termijn en voorwaarden staan in de lokale APV, niet in een landelijke wet. Check KVK en de horecapagina van jouw gemeente. Haarlem en andere steden koppelen exploitatie en alcohol soms anders; gok niet op de regel van de buurgemeente.
Terras, muziek, brandveiligheid
Een terras op gemeentegrond, achtergrondmuziek (Buma/Stemra, Sena), gebruiksmelding of brandveiligheid: vraag per stuk of jouw naam erop moet. “Het terras stond er al” is geen vergunning op jouw naam.
Wat wél aan het pand hangt
Het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) gaat over de plek, niet over de exploitant. Horeca mag hier — of alleen tot een bepaald type, een bepaald dagdeel, zonder terras, zonder afhaal. Verander jij het concept (koffiebar wordt café met avondtap), dan kan dát alsnog een omgevingsvergunning vragen, ook al zat er jaren horeca. Check het Omgevingsloket op dit adres, voor jóuw gebruik, vóór je tekent.
NVWA-registratie en HACCP hangen aan de exploitant die voedsel bereidt. Jij meldt je eigen bedrijf; de hygiënecode van de vorige is niet jouw map. Zie HACCP voor horeca-starters.
05Pand, installaties en wat je overneemt van de stenen
Een lopende zaak verbergt achterstallig onderhoud achter een volle zaak. Loop het pand alsof je het leeg huurt. De ronde — omgevingsplan, opleverstaat, energielabel, afzuiging, vetput, elektra, exclusiviteit — staat in waar moet ik op letten bij een horecapand huren. Extra bij overname:
- wanneer is de afzuiging, de vetput, de koelcel, de tap, de groepenkast voor het laatst gekeurd of vervangen?
- wie betaalt als iets bij de overdracht stuk blijkt: verkoper, verhuurder, jij?
- staat de indeling nog gelijk aan de plattegrond op de vergunning? Alcoholwet artikel 30: verandert de inrichting, dan moet de vergunninghouder dat melden. Een verbouwing “die we later doen” kan jóuw aanvraag raken
- asbest, lekkage, ongedierte, geluid naar buren: vraag het, fotografeer het, zet het in de opleverstaat
Teken geen overname zonder schriftelijke staat van het pand en van de inventaris. “Zo achtergelaten” is later jóuw probleem tegenover de verhuurder.
06Financiering van een overname
Je financiert niet alleen een verbouwing. Je financiert een koopsom (inventaris + goodwill), vaak een waarborg of bankgarantie voor de huur, werkkapitaal, en een periode waarin de zaak dicht is of half draait tot de vergunningen er zijn. Die last zit niet in de brochure van de verkoper.
De routes zijn dezelfde als bij een kale start — eigen inbreng, bank, Qredits, BMKB, Bbz, lease, crowdfunding, brouwerij — uitgewerkt in financiering voor horeca-starters. Wat anders is:
- Omzetgeschiedenis — KVK: neem je een succesvol bedrijf over, dan is de kans groter dat je een lening kunt aflossen. Financers willen die geschiedenis dan wél zien. Geen cijfers = geen “makkelijker dan starten”.
- Wat de financier financiert — inventaris is tastbaar; goodwill is dat veel minder. Vraag wat ze wél en niet meenemen, en wat jij zelf moet inleggen.
- Overname + startkosten — vergunningen, eventuele stilstand, eerste inkoop, verzekering, loon in de eerste weken. Zet dat in de liquiditeitsbegroting, naast de koopsom.
- Brouwerij als financier — soms helpt de brouwerij de overname, met dezelfde haakjes als bij een nieuwe zaak: afname, exclusiviteit, apparatuur die van hen blijft. Lees het contract alsof je de zaak níét van hen huurt.
Wat ze willen zien, is herkenbaar: een ondernemingsplan (wie jij bent, wat je met déze zaak doet, niet alleen wat de vorige deed), exploitatie- en liquiditeitsbegroting, investeringsbegroting inclusief koopsom, bewijs van eigen inbreng. Actuele plafonds en voorwaarden: Qredits, RVO, je gemeente, Ondernemersplein. Plak geen bedrag van een forum op jouw overname.
07Stappenplan: van bezichtiging tot sleutel
- Concept scherp — zelfde soort zaak, of een ander concept? Dat bepaalt indeplaatsstelling, vergunningen en of de gasten blijven.
- Omgevingsplan — mag jóuw gebruik op dit adres? Omgevingsloket + gemeente, niet de makelaar.
- Intentie, geen koop — geheimhouding mag; een bindende koop zonder cijfers, huur en vergunningvoorbehoud mag niet.
- Due diligence — cijfers, kassa, inkoop, personeelslijst (contracten, ziekte, pensioen), leveranciers, bruikleen, eventuele claims.
- Huur — contract lezen, indeplaatsstelling aanvragen (verkoper bij verhuurder), of nieuw contract onderhandelen. Borg, indexering, onderhoud, einde-huur.
- Gemeente — horecaloket: alcohol, exploitatie, terras, Bibob, of je tijdelijk mag doorstarten, hoe lang de beslissing duurt. Schriftelijk.
- Vergunningen indienen — complete aanvraag, leidinggevenden op het aanhangsel, plattegrond. Niet “na de overdracht, dat scheelt gedoe”.
- Financiering rond — pas als koopsom, huur, stilstand en werkkapitaal in één begroting passen.
- Koopovereenkomst — wat gaat mee, wat niet, prijs per post (inventaris vs goodwill), opschortende voorwaarden (vergunning, indeplaatsstelling, financiering), garanties van de verkoper, opleverdatum.
- KVK, Belastingdienst, NVWA, verzekering — inschrijven, loonheffingen (overdracht van activiteiten), voedselketen, dekking vanaf dag één. Zie ook verzekeringen voor horeca-starters.
- Pas openen als de stukken er zijn — sleutel ≠ schenken. Wacht op het besluit van de burgemeester.
08Veelgemaakte fouten
- “De vergunning zit bij het pand” — hij zit bij de vergunninghouder. Jij vraagt opnieuw aan.
- Goodwill betalen op gevoel — zonder btw-aangiften en kassa koop je een verhaal.
- Huur tekenen, dán de gemeente bellen — de dure volgorde, dezelfde als bij een kale start.
- Personeel “niet meenemen” — de wet kan anders beslissen. Ken de loonlijst vóór de prijs.
- Tap “hoort erbij” — tot de brouwerij hem komt halen, of jij hun afname tekent.
- Ander concept in dezelfde zaak — indeplaatsstelling valt weg, omgevingsplan en exploitatie wijzigen, gasten ook.
- Aandelen kopen omdat “dat sneller is” — je koopt de bv inclusief verleden. Soms slimmer, soms een val. Notaris, niet onderbuik.
- Openen omdat de vorige nog een week meedraait — schenken zonder jouw vergunning blijft schenken zonder vergunning.
Veelgestelde vragen
Gaat de alcoholvergunning mee als ik een horecazaak overneem?
Nee. De vergunning noemt de vergunninghouder (Alcoholwet artikel 29). Jij bent dat niet. Zonder eigen vergunning van de burgemeester mag je het horecabedrijf niet uitoefenen (artikel 3). KVK: veel vergunningen zijn persoonlijk. Vraag jouw gemeente hoe een overname daar loopt — tijdelijk doorstarten kan lokaal, het is geen landelijk recht. Details: alcoholvergunning aanvragen.
Moet ik het personeel overnemen?
Bij overgang van onderneming (BW 7:662 e.v.) in beginsel ja, met alle rechten, inclusief zieken. Uitzonderingen volgens Ondernemersplein onder meer: faillissement, heel andere werkzaamheden, aandelenoverdracht. Laat de feiten checken. Bron: Ondernemersplein — personeel overnemen bij bedrijfsovername.
Wat is het verschil tussen overnemen en zelf starten?
Zelf starten: eigen concept, eigen inrichting, eigen gasten. Overnemen: je koopt (een deel van) een lopende zaak — spullen, vaak goodwill, huur via indeplaatsstelling, mogelijk personeel en leveranciers. KVK: bestaande klanten en soms makkelijker een lening, versus vergunningen die je niet overneemt en een zaak die dicht kan tot jij ze hebt.
Wat koop ik precies?
Wat in de overnameovereenkomst staat. Typisch: inventaris van de verkoper, goodwill als de omzet is onderbouwd, het recht om het huurcontract over te nemen, en bij overgang van onderneming het personeel. Niet: alcohol- en exploitatievergunning, omgevingsplan, of een garantie op de gasten.
Hoe financier ik een overname?
Eigen inbreng, bank, Qredits, BMKB, soms Bbz, lease, crowdfunding of een leveranciers-/brouwerijdeal. KVK: een succesvolle zaak kan de kans op een lening vergroten — als de cijfers er zijn. Bouw de koopsom, de huurwaarborg en de weken zonder (volle) omzet in je liquiditeit. Uitwerking: financiering voor horeca-starters.
Mag ik openen terwijl de aanvraag nog loopt?
Meestal niet. KVK: de zaak moet vaak dicht tot je de vergunningen hebt. Tijdelijk de vergunning van de vorige gebruiken kan in sommige gemeenten, onder hun voorwaarden. De Alcoholwet geeft geen automatische vergunning als de gemeente te laat is. Teken alleen met duidelijkheid of een opschortende voorwaarde.
Wat je vandaag nog kunt doen
- Schrijf op één blad: wat koop je (inventaris, goodwill, huur, personeel, contracten) en wat niet (vergunningen, omgevingsplan)
- Vraag de verkoper om jaarcijfers, btw-aangiften en kassa — geen cijfers, geen volgende stap
- Open het omgevingsplan / Omgevingsloket op het adres, voor hét gebruik dat jij wilt
- Mail de gemeente: overname, concept, alcohol ja/nee, of exploitatie en alcohol opnieuw moeten, of tijdelijk doorstarten mag, welke Bibob-stukken
- Check indeplaatsstelling (Ondernemersplein) en of de tap/koeling van de verkoper is of van een leverancier
- Zet de beslistermijn van de vergunningen in de planning als weken waarin de zaak dicht of halfopen kan zijn — en teken geen koop zonder voorbehoud
Een horecazaak overnemen scheelt inrichting. Het scheelt geen huiswerk. De gasten, de tap en de huur zijn pas van jou als de stukken op jóuw naam staan.