De map “doe ik later” is geen administratie.

Wil je in Nederland een café, brasserie, restaurant, lunchroom of koffiebar openen, dan is boekhouding horeca geen Excel-hobby voor ná de opening. Het is de plicht om vast te leggen wat er binnenkomt en uitgaat, btw af te dragen, en dat zo te bewaren dat de Belastingdienst het kan controleren. Zonder sluitende stukken weet je niet of je break-even haalt — en kun je een controle niet uitleggen.

Dit artikel is de starthulp: welke administratie je verplicht bijhoudt en hoe lang je die bewaart, btw-aangifte en de tarieven voor eten en drinken, kassa koppelen aan de boekhouding, dagafsluiting en kasboek, inkoopfacturen, fooi, personeel, zelf doen versus boekhouder, en een week- en maandroutine. Geen softwareadvies. Geen tarieven van kantoren. Wel wat de officiële teksten zeggen — gecontroleerd november 2026 — plus de routine die een starter overleeft. Dit is geen belastingadvies; check de actuele pagina’s van de Belastingdienst, KVK en Ondernemersplein.

01Wat “boekhouding horeca” hier is — en wat niet

Boekhouding is niet “iets met een accountant”. Het is de administratie van je onderneming: omzet, inkoop, kas, bank, btw, contracten, en later loon. Daaruit vul je aangiften. Daaruit blijkt of de zaak geld overhoudt ná inkoop, huur en handen — niet of het dashboard groen is.

Drie lagen die je niet door elkaar moet gooien:

Je rechtsvorm verandert de plicht niet. Eenmanszaak, vof of bv: je moet een administratie voeren. Wél hoe je winst wordt belast, en of je later een jaarrekening deponeert. Dat vraag je na bij KVK en je adviseur — niet in een Facebookgroep.

Praktisch: de Belastingdienst heeft een AdministratieCheck voor horecaondernemers (afrekenen, bijhouden, bewaren). Loop die na vóór je een pakket tekent, niet erna.

02Welke administratie je verplicht bijhoudt — en hoe lang

Volgens de Belastingdienst (administratie opzetten) horen bij je administratie alle gegevens over je onderneming die je op papier of digitaal vastlegt. Hun voorbeelden, in het kort:

Ondernemersplein en KVK zeggen hetzelfde in andere woorden: alles wat je over het bedrijf vastlegt, hoort erbij. Een los briefje in de lade ook. Een app die alleen in “hun cloud” leeft, ook — tot jij de export bewaart.

Bewaarplicht. Basisgegevens bewaar je zeven jaar. Daaronder vallen volgens de Belastingdienst onder meer het grootboek, debiteuren en crediteuren, voorraad, in- en verkoop, de loonadministratie — en de kas. Gegevens over onroerende zaken: tien jaar. De termijn begint wanneer een gegeven niet meer actueel is. Een huur- of leasecontract telt eerst de looptijd, dán de zeven jaar. Je mag met de Belastingdienst afspraken maken over vorm (papier of elektronisch) en detailniveau; hun voorbeelden zijn dagstaten of telstroken van de kassa. Zonder zo’n afspraak is “we bewaren alleen de dagtotalen” geen veilige aanname.

De administratie moet zo zijn ingericht dat controle binnen redelijke termijn mogelijk is. Bewaar de kladberekeningen die de aansluiting tonen tussen kassa, bank, aangifte en jaarrekening. Is de administratie niet volledig of te kort bewaard, dan kan de inspecteur omzet en winst zelf vaststellen. Jij moet dan bewijzen dat die berekening onjuist is (omkering van de bewijslast). Dat staat zo op dezelfde Belastingdienst-pagina.

Let op: software en databestanden horen bij de administratie. Stopt de leverancier of zeg jij op, dan blijft de plicht bij jou. Eis een export die jij over zeven jaar nog opent — niet alleen “inloggen in hun portal”.

03Btw-aangifte en tarieven in de horeca

De meeste horeca-starters zijn btw-ondernemer. Je berekent btw aan gasten, trekt btw op zakelijke inkopen af (voorbelasting), en geeft het verschil aan. Ondernemersplein: je doet aangifte over het tijdvak dat de Belastingdienst je toekent — meestal per kwartaal, soms per maand of (onder voorwaarden) per jaar. Ook bij geen omzet: een nihilaangifte. Te laat aangifte of betalen kan een naheffing opleveren. De datums staan in de aangiftebrief en in Mijn Belastingdienst Zakelijk.

Welk tarief hoort bij welk bord of glas, zegt de Belastingdienst — niet de menukaart van de buurman. Gecontroleerd november 2026, pagina’s Btw-tarief voedingsmiddelen en Btw-tarief dranken:

Het product bepaalt het tarief, niet of de gast ter plaatse eet of afhaalt. Een soep is laag tarief aan tafel én in een bak. Een huiswijn is hoog tarief, ook “bij het menu”. Een cappuccino is laag. Een espresso martini is alcohol, dus in beginsel hoog. Mixdranken mag je volgens de drank-pagina alleen splitsen (21% over de alcohol, 9% over de fris) als je de onderdelen ook los verkoopt en de mixprijs de som van die losse prijzen is; anders 21% over het geheel, tenzij de mix zelf onder de alcoholgrens blijft. All-in arrangementen met eten én alcohol splits je. Check de actuele tekst; tarieven wijzigen bij wet, niet bij een oude print in de kassamap.

Zet 9% en 21% per artikel in de kassa, niet “we verdelen het later”. Zonder split is de aangifte giswerk — en kiest de inspectie bij twijfel zelden jouw voordeel. Hoe je dat tarief in de kaartprijs rekent, staat in kostprijs berekenen.

Er bestaat een kleineondernemersregeling (KOR): onder voorwaarden bereken je geen btw, doe je (meestal) geen aangifte, en trek je ook geen voorbelasting af. Er is een omzetdrempel per kalenderjaar; de actuele grens en de rest van de voorwaarden staan bij de Belastingdienst. Voor een zaak met keuken, inventaris of verbouwing is “geen btw aftrekken” vaak een dure keuze. Meld je niet aan omdat een forum het “scheelt”. Reken het met iemand die jouw startuitgaven ziet.

Praktisch: bewaar de btw-aangiften zelf, ook als de boekhouder ze indient. Bij een overname of een financiering zijn die stukken later je omzetbewijs — niet “de kassa zei van wel”.

04Kassa koppelen, dagafsluiting en kasboek

Een kassasysteem is in Nederland niet wettelijk verplicht. Een administratie waaruit je rechten en verplichtingen blijken, wél. Gebruik je een kassa, dan is die volgens de brochure Het kassasysteem in uw bedrijf onderdeel van die administratie. “We doen het de eerste maand op briefjes” is geen tussenoplossing. Het is een gat.

Kassa en boekhouding koppelen is wettelijk niet verplicht. Praktisch wel, zodra je pin én cash hebt, 9% en 21% splitst, en iemand (jij of een kantoor) aangifte moet doen. Een koppeling of een vaste export zet dagomzet, btw-tarieven en betaalwijzen in het boekhoudpakket. Vraag:

Dagafsluiting is het moment waarop de dienst stopt met voelen en begint met kloppen. Omzet per betaalwijze, btw-totalen, kortingen, voids, fooi, kasverschil. Cash in de lade plus pin op de bank moet te rijmen zijn met wat de kassa zegt. Lukt dat niet, dan is de kassa een scherm — geen administratie.

Een kasboek (digitaal of op papier) hoort bij de kasadministratie: beginstand, ontvangsten, uitgaven, eindstand, en waarom het verschil er is. “Iemand heeft wisselgeld gepakt” zonder aantekening is geen verklaring. Train de dagafsluiting in de soft opening, niet op de eerste zaterdag waarop het wél druk is.

Let op: één gedeelde pincode is geen account. Als er geld uit de lade is, wil je weten wie — niet “iemand met de code van de opening”. Rechten per rol staan in het kassa-artikel; geen kassa onder de zestien, zie leeftijd werken in de horeca.

05Inkoopfacturen en leveranciers

Omzet zonder inkoop is een wens. De groothandel, de brouwerij, de koffiebrander, de groenteboer, de stomerij, de energie, de huur: allemaal stukken in je administratie. Geen factuur, geen aftrek, geen kostprijs.

Wat je minstens doet:

Bruikleen van tap, koeling of koffiemachine is geen cadeau zonder papier. Het contract, de exclusiviteit en van wie het apparaat is, horen in dezelfde map als de facturen. Wat je tekent, staat in leveranciersdeals en bruikleen.

Betaal vanaf een rekening die je voor de zaak gebruikt. Een zakelijke rekening is volgens Ondernemersplein niet verplicht, wél hoe je privé en zaak uit elkaar houdt. Mix je dat, dan reconstrueren jij en de inspecteur later hetzelfde warboel.

Tip: één map per leverancier plus één export per maand uit de kassa. Als de boekhouder vraagt “waar is juli”, is het antwoord een pad — niet een WhatsApp.

06Fooi: geen omzet — tot het dat wél is

Fooi voelt als een extraatje. Fiscaal is het een apart spoor, naast de rekening. Volgens de pagina Fooien en extra vergoedingen van de Belastingdienst:

Een verplichte servicetoeslag op de rekening is geen vrijwillige fooi. Dat is prijs, dus omzet, dus btw. Zet verplichte toeslagen in de kaartprijs; verras de gast er niet mee bij de pin.

Pinfooien landen vaak op jóuw rekening. Boek ze niet als omzet als het fooi voor het team is: een tussenrekening, een verdeelsleutel die je schriftelijk vastlegt, uitbetalen los van het loon. Houd je zelf een deel, of bepaal jij wie wat krijgt zonder vaste sleutel, of betaal je minder dan het loon dat hoort, dan kan loonheffing wél in beeld komen. De Belastingdienst behandelt fooi voor werknemers als loon van derden; of jij inhoudingsplichtig bent, hangt van de situatie af. Dat is geen Facebook-regel. Dat is een gesprek met je boekhouder of salarisadministrateur — vóór de eerste pinfooi, niet erna.

Let op: wijs je team erop dat fooi voor hen inkomen kan zijn dat in de aangifte inkomstenbelasting thuishoort. Jij bent geen belastingadviseur van je student. Jij bent wél degene die de pot verdeelt.

07Personeel en loonadministratie — in hoofdlijnen

De eerste medewerker maakt je werkgever. Dat is geen “we zien wel hoe het loopt”. Volgens de Belastingdienst horen bij de administratie óók de gegevens voor de loonheffingen; de loonadministratie valt onder de basisgegevens (zeven jaar). Wat je vóór dag één regelt — aanmelden als werkgever, loonheffingennummer, ID-check, contract, Cao Horeca, pensioen, RI&E — staat in eerste personeel aannemen.

Hier alleen wat de boekhouding daarvan merkt:

De details staan in het Handboek Loonheffingen van de Belastingdienst. Jij hoeft dat handboek niet uit je hoofd te kennen. Jij moet iemand hebben (jij, software, kantoor) die de aangifte op tijd doet en de stukken bewaart.

Praktisch: cash “voor de was” zonder strook is geen fooi en geen derving. Het is loon dat je niet hebt aangegeven. Dat overleeft geen controle en geen financier die je plan leest.

08Zelf doen of een boekhouder

Een boekhouder is voor een starter niet verplicht. Verplicht is een administratie die klopt. Ondernemersplein: je kiest zelf of je het zelf doet, met software, of via een kantoor. Een wettelijke accountantsplicht (controleverklaring) speelt bij een café of lunchroom in de startfase praktisch niet; die drempels liggen ver boven wat een beginner draait. Check desgewenst de actuele criteria op Ondernemersplein, en verwar “boekhouder” niet met “accountant”.

Wat in de praktijk wél scheidt:

Kies de vorm die in je ondernemingsplan past, niet de vorm die een verkoper “er gratis bij” noemt. Vraag referenties in de horeca: iemand die 9% / 21%, fooi en kasverschil niet kent, leert dat op jóuw aangifte. Noem hier geen tarieven van kantoren; vraag hen de scope op papier (wat zit erin, wat niet, hoe je stopt).

Praktisch: laat de boekhouder meeluisteren in de kassademo. Wat jij “omzet per dag” noemt, noemt hij “grootboek plus btw-codes”. Als die twee niet matchen, koop je een dashboard.

09Een simpele week- en maandroutine

Administratie horeca starter is geen project voor de regenachtige maandag over drie maanden. Het is een ritme. Zonder ritme stapelt de schoenendoos. Met ritme is de aangifte een controle, geen archeologie.

Elke dienst / elke dag

Elke week

Elke maand / elk btw-tijdvak

Houd als eenmanszaak of vof óók je uren bij als je de zelfstandigenaftrek wilt gebruiken. Ondernemersplein: het urencriterium is 1.225 uur per kalenderjaar (ook in een startjaar). Een urenadministratie is niet verplicht, wél hoe je het bewijst als ernaar wordt gevraagd. Check de actuele voorwaarden bij de Belastingdienst.

Tip: zet de routine in dezelfde kalender als de bestelling bij de groothandel. Wat geen moment heeft, gebeurt ná de piek — dus niet.

10Veelgemaakte startersfouten

Veelgestelde vragen

Is een boekhouder verplicht als horeca-starter?

Nee. Verplicht is een administratie waaruit je rechten en verplichtingen blijken en die binnen redelijke termijn te controleren is. Of je dat zelf doet, met software, of via een kantoor, kies je zelf. Bron: Belastingdienst, Ondernemersplein.

Hoe lang moet ik mijn horeca-administratie bewaren?

Zeven jaar voor basisgegevens, waaronder kasadministratie, in- en verkoop, grootboek en loonadministratie. Tien jaar voor gegevens over onroerende zaken. De termijn start als een gegeven niet meer actueel is. Software en bestanden moeten bij controle bruikbaar blijven. Bron: Belastingdienst, Ondernemersplein, KVK.

Welk btw-tarief geldt voor eten en drinken in de horeca?

Eten en niet-alcoholhoudende drank: 9%, ook bij afhaal. Alcoholhoudende drank: 21%, met een aparte drempel voor bier. Het product bepaalt het tarief, niet of de gast ter plaatse eet. Mixdranken en arrangementen hebben extra regels. Bron: Belastingdienst, pagina’s voedingsmiddelen en dranken — check de actuele tekst.

Moet de kassa gekoppeld zijn aan de boekhouding?

Wettelijk niet. Praktisch wel, zodra je 9% en 21% splitst, pin én cash hebt en aangifte moet doen. Een koppeling of vaste export zet dagomzet in het pakket. Zonder koppeling typ je over. De kassa zelf is geen boekhouding. Zie kassasysteem horeca.

Moet ik btw betalen over fooi?

Over vrijwillige fooien aan personeel: nee, volgens de Belastingdienst. Werk je zelf mee als natuurlijk persoon in de horeca, dan geldt dat in die branche ook voor fooi die jij ontvangt. Een verplichte servicetoeslag is omzet met btw. Loonheffing over fooi is een apart spoor; overleg met je boekhouder.

Kan ik de boekhouding van mijn horecazaak zelf doen?

Ja, als je dagafsluiting, facturen, btw-split en bewaarplicht serieus neemt. Veel starters doen de dagelijkse stukken zelf en laten aangifte aan een kantoor. Software is geen vervanging van discipline. KVK: kies een werkwijze die bij je zaak past, zolang de administratie controleerbaar blijft.

Checklist: boekhouding horeca vóór opening

  1. Rechtsvorm en KvK rond; zakelijke (of strikt gescheiden) rekening
  2. Manier van boekhouden gekozen: zelf, software, kantoor — en waar het archief staat
  3. Kassasysteem met 9% / 21% per artikel, dagafsluiting en export; AdministratieCheck gelopen
  4. Koppeling of vaste export naar de boekhouding; boekhouder heeft de demo gezien
  5. Kasboek + procedure kasverschil; geen gedeelde pincode
  6. Map (of scan) voor inkoopfacturen en leverancierscontracten, inclusief bruikleen
  7. Fooi: vrijwillig vs. toeslag; verdeelsleutel op papier; pinfooien niet als omzet
  8. Als er personeel komt: werkgever aangemeld, loonlijn klaar — zie personeelsartikel
  9. Btw-tijdvak bekend; nihilaangifte gepland als je nog niet open bent
  10. Bewaarplek voor zeven jaar (tien voor onroerend); export die jij zelf opent

Boekhouding in de horeca is geen extra taak voor als de zaak loopt. Het is hoe je weet of hij loopt — en hoe je dat laat zien als ernaar wordt gevraagd.