De map “doe ik later” is geen administratie.
Wil je in Nederland een café, brasserie, restaurant, lunchroom of koffiebar openen, dan is boekhouding horeca geen Excel-hobby voor ná de opening. Het is de plicht om vast te leggen wat er binnenkomt en uitgaat, btw af te dragen, en dat zo te bewaren dat de Belastingdienst het kan controleren. Zonder sluitende stukken weet je niet of je break-even haalt — en kun je een controle niet uitleggen.
Dit artikel is de starthulp: welke administratie je verplicht bijhoudt en hoe lang je die bewaart, btw-aangifte en de tarieven voor eten en drinken, kassa koppelen aan de boekhouding, dagafsluiting en kasboek, inkoopfacturen, fooi, personeel, zelf doen versus boekhouder, en een week- en maandroutine. Geen softwareadvies. Geen tarieven van kantoren. Wel wat de officiële teksten zeggen — gecontroleerd november 2026 — plus de routine die een starter overleeft. Dit is geen belastingadvies; check de actuele pagina’s van de Belastingdienst, KVK en Ondernemersplein.
01Wat “boekhouding horeca” hier is — en wat niet
Boekhouding is niet “iets met een accountant”. Het is de administratie van je onderneming: omzet, inkoop, kas, bank, btw, contracten, en later loon. Daaruit vul je aangiften. Daaruit blijkt of de zaak geld overhoudt ná inkoop, huur en handen — niet of het dashboard groen is.
Drie lagen die je niet door elkaar moet gooien:
- Kassa — wat je verkoopt, tegen welk tarief, hoe er is betaald. Zie kassasysteem horeca. Dat is de voorkant, geen grootboek.
- Administratie — facturen, bank, kas, contracten, software en bestanden. Dit is wat de wet “bijhouden en bewaren” noemt.
- Sturen — kostprijs, derving, gasten per dag. Dat voedt je kaart en je roosters. Zonder de eerste twee lagen is het giswerk. Zie kostprijs berekenen.
Je rechtsvorm verandert de plicht niet. Eenmanszaak, vof of bv: je moet een administratie voeren. Wél hoe je winst wordt belast, en of je later een jaarrekening deponeert. Dat vraag je na bij KVK en je adviseur — niet in een Facebookgroep.
02Welke administratie je verplicht bijhoudt — en hoe lang
Volgens de Belastingdienst (administratie opzetten) horen bij je administratie alle gegevens over je onderneming die je op papier of digitaal vastlegt. Hun voorbeelden, in het kort:
- kasadministratie (ook kladaantekeningen) en kassabonnen
- financiële aantekeningen, zoals inkoop- en verkoopboek
- tussentijds gemaakte controleberekeningen
- ontvangen facturen en kopieën van verzonden facturen
- bankafschriften
- contracten, overeenkomsten en andere afspraken
- agenda’s, berichten, software en databestanden
Ondernemersplein en KVK zeggen hetzelfde in andere woorden: alles wat je over het bedrijf vastlegt, hoort erbij. Een los briefje in de lade ook. Een app die alleen in “hun cloud” leeft, ook — tot jij de export bewaart.
Bewaarplicht. Basisgegevens bewaar je zeven jaar. Daaronder vallen volgens de Belastingdienst onder meer het grootboek, debiteuren en crediteuren, voorraad, in- en verkoop, de loonadministratie — en de kas. Gegevens over onroerende zaken: tien jaar. De termijn begint wanneer een gegeven niet meer actueel is. Een huur- of leasecontract telt eerst de looptijd, dán de zeven jaar. Je mag met de Belastingdienst afspraken maken over vorm (papier of elektronisch) en detailniveau; hun voorbeelden zijn dagstaten of telstroken van de kassa. Zonder zo’n afspraak is “we bewaren alleen de dagtotalen” geen veilige aanname.
De administratie moet zo zijn ingericht dat controle binnen redelijke termijn mogelijk is. Bewaar de kladberekeningen die de aansluiting tonen tussen kassa, bank, aangifte en jaarrekening. Is de administratie niet volledig of te kort bewaard, dan kan de inspecteur omzet en winst zelf vaststellen. Jij moet dan bewijzen dat die berekening onjuist is (omkering van de bewijslast). Dat staat zo op dezelfde Belastingdienst-pagina.
03Btw-aangifte en tarieven in de horeca
De meeste horeca-starters zijn btw-ondernemer. Je berekent btw aan gasten, trekt btw op zakelijke inkopen af (voorbelasting), en geeft het verschil aan. Ondernemersplein: je doet aangifte over het tijdvak dat de Belastingdienst je toekent — meestal per kwartaal, soms per maand of (onder voorwaarden) per jaar. Ook bij geen omzet: een nihilaangifte. Te laat aangifte of betalen kan een naheffing opleveren. De datums staan in de aangiftebrief en in Mijn Belastingdienst Zakelijk.
Welk tarief hoort bij welk bord of glas, zegt de Belastingdienst — niet de menukaart van de buurman. Gecontroleerd november 2026, pagina’s Btw-tarief voedingsmiddelen en Btw-tarief dranken:
- 9% (verlaagd tarief) — eten en niet-alcoholhoudende drank in horecabedrijven, óók afhaalmaaltijden. Bier tot en met 0,5% alcohol, andere drank tot en met 1,2% alcohol.
- 21% (algemeen tarief) — bier boven 0,5% alcohol, andere drank boven 1,2% alcohol, en mixdranken die niet aan de splitsingsvoorwaarden voldoen.
Het product bepaalt het tarief, niet of de gast ter plaatse eet of afhaalt. Een soep is laag tarief aan tafel én in een bak. Een huiswijn is hoog tarief, ook “bij het menu”. Een cappuccino is laag. Een espresso martini is alcohol, dus in beginsel hoog. Mixdranken mag je volgens de drank-pagina alleen splitsen (21% over de alcohol, 9% over de fris) als je de onderdelen ook los verkoopt en de mixprijs de som van die losse prijzen is; anders 21% over het geheel, tenzij de mix zelf onder de alcoholgrens blijft. All-in arrangementen met eten én alcohol splits je. Check de actuele tekst; tarieven wijzigen bij wet, niet bij een oude print in de kassamap.
Zet 9% en 21% per artikel in de kassa, niet “we verdelen het later”. Zonder split is de aangifte giswerk — en kiest de inspectie bij twijfel zelden jouw voordeel. Hoe je dat tarief in de kaartprijs rekent, staat in kostprijs berekenen.
Er bestaat een kleineondernemersregeling (KOR): onder voorwaarden bereken je geen btw, doe je (meestal) geen aangifte, en trek je ook geen voorbelasting af. Er is een omzetdrempel per kalenderjaar; de actuele grens en de rest van de voorwaarden staan bij de Belastingdienst. Voor een zaak met keuken, inventaris of verbouwing is “geen btw aftrekken” vaak een dure keuze. Meld je niet aan omdat een forum het “scheelt”. Reken het met iemand die jouw startuitgaven ziet.
04Kassa koppelen, dagafsluiting en kasboek
Een kassasysteem is in Nederland niet wettelijk verplicht. Een administratie waaruit je rechten en verplichtingen blijken, wél. Gebruik je een kassa, dan is die volgens de brochure Het kassasysteem in uw bedrijf onderdeel van die administratie. “We doen het de eerste maand op briefjes” is geen tussenoplossing. Het is een gat.
Kassa en boekhouding koppelen is wettelijk niet verplicht. Praktisch wel, zodra je pin én cash hebt, 9% en 21% splitst, en iemand (jij of een kantoor) aangifte moet doen. Een koppeling of een vaste export zet dagomzet, btw-tarieven en betaalwijzen in het boekhoudpakket. Vraag:
- welke pakketten direct koppelen — of alleen een CSV of spreadsheet
- of de split 9% / 21% overeind blijft
- of er een auditfile of vergelijkbare export uit kan
- waar de export landt: bij jou, bij de boekhouder, in een map die je zeven jaar opent
Dagafsluiting is het moment waarop de dienst stopt met voelen en begint met kloppen. Omzet per betaalwijze, btw-totalen, kortingen, voids, fooi, kasverschil. Cash in de lade plus pin op de bank moet te rijmen zijn met wat de kassa zegt. Lukt dat niet, dan is de kassa een scherm — geen administratie.
Een kasboek (digitaal of op papier) hoort bij de kasadministratie: beginstand, ontvangsten, uitgaven, eindstand, en waarom het verschil er is. “Iemand heeft wisselgeld gepakt” zonder aantekening is geen verklaring. Train de dagafsluiting in de soft opening, niet op de eerste zaterdag waarop het wél druk is.
05Inkoopfacturen en leveranciers
Omzet zonder inkoop is een wens. De groothandel, de brouwerij, de koffiebrander, de groenteboer, de stomerij, de energie, de huur: allemaal stukken in je administratie. Geen factuur, geen aftrek, geen kostprijs.
Wat je minstens doet:
- elke inkoopfactuur bewaren (digitaal mag, mits leesbaar en niet stiekem te wijzigen)
- controleren of de factuur de gegevens heeft die de Belastingdienst voor een factuur vraagt — de actuele eisen staan op belastingdienst.nl, niet in een oude checklist van een forum
- btw op inkoop als voorbelasting boeken, niet als kostprijs; zie opnieuw kostprijs
- creditfacturen, kratretour en derving niet “in de marge laten zitten”
Bruikleen van tap, koeling of koffiemachine is geen cadeau zonder papier. Het contract, de exclusiviteit en van wie het apparaat is, horen in dezelfde map als de facturen. Wat je tekent, staat in leveranciersdeals en bruikleen.
Betaal vanaf een rekening die je voor de zaak gebruikt. Een zakelijke rekening is volgens Ondernemersplein niet verplicht, wél hoe je privé en zaak uit elkaar houdt. Mix je dat, dan reconstrueren jij en de inspecteur later hetzelfde warboel.
06Fooi: geen omzet — tot het dat wél is
Fooi voelt als een extraatje. Fiscaal is het een apart spoor, naast de rekening. Volgens de pagina Fooien en extra vergoedingen van de Belastingdienst:
- over fooien die je personeel ontvangt, hoef je geen btw te betalen
- werk je zelf mee als ondernemer/natuurlijk persoon in een branche waarin fooi gebruikelijk is (de Belastingdienst noemt horeca expliciet), dan hoef je ook geen btw te betalen over fooi die jij zelf ontvangt
- in andere gevallen telt een extra bedrag wél bij de omzet, mét btw
Een verplichte servicetoeslag op de rekening is geen vrijwillige fooi. Dat is prijs, dus omzet, dus btw. Zet verplichte toeslagen in de kaartprijs; verras de gast er niet mee bij de pin.
Pinfooien landen vaak op jóuw rekening. Boek ze niet als omzet als het fooi voor het team is: een tussenrekening, een verdeelsleutel die je schriftelijk vastlegt, uitbetalen los van het loon. Houd je zelf een deel, of bepaal jij wie wat krijgt zonder vaste sleutel, of betaal je minder dan het loon dat hoort, dan kan loonheffing wél in beeld komen. De Belastingdienst behandelt fooi voor werknemers als loon van derden; of jij inhoudingsplichtig bent, hangt van de situatie af. Dat is geen Facebook-regel. Dat is een gesprek met je boekhouder of salarisadministrateur — vóór de eerste pinfooi, niet erna.
07Personeel en loonadministratie — in hoofdlijnen
De eerste medewerker maakt je werkgever. Dat is geen “we zien wel hoe het loopt”. Volgens de Belastingdienst horen bij de administratie óók de gegevens voor de loonheffingen; de loonadministratie valt onder de basisgegevens (zeven jaar). Wat je vóór dag één regelt — aanmelden als werkgever, loonheffingennummer, ID-check, contract, Cao Horeca, pensioen, RI&E — staat in eerste personeel aannemen.
Hier alleen wat de boekhouding daarvan merkt:
- loonstrook, aangifte loonheffingen, betaling van loon en premies — in hetzelfde ritme als de btw, niet “als we toekomen”
- uren, toeslagen, jeugdloon: wat de cao en de wet vragen, niet wat “in de zaak gebruikelijk is”
- Pensioenfonds Horeca & Catering loopt meestal via dezelfde loonlijn
- zzp’ers in de zaal of keuken zijn geen loonadministratie — tot de inspectie ze wél als dienstbetrekking ziet. Schijnzelfstandigheid is een risico, geen constructie
De details staan in het Handboek Loonheffingen van de Belastingdienst. Jij hoeft dat handboek niet uit je hoofd te kennen. Jij moet iemand hebben (jij, software, kantoor) die de aangifte op tijd doet en de stukken bewaart.
08Zelf doen of een boekhouder
Een boekhouder is voor een starter niet verplicht. Verplicht is een administratie die klopt. Ondernemersplein: je kiest zelf of je het zelf doet, met software, of via een kantoor. Een wettelijke accountantsplicht (controleverklaring) speelt bij een café of lunchroom in de startfase praktisch niet; die drempels liggen ver boven wat een beginner draait. Check desgewenst de actuele criteria op Ondernemersplein, en verwar “boekhouder” niet met “accountant”.
Wat in de praktijk wél scheidt:
- Zelf — dagafsluiting, facturen inboeken, kassa-export, btw-aangifte. Past als je de discipline hebt en de zaak nog klein is. Software helpt; software sluit de dag niet voor je.
- Boekhouder — jij levert kassa, bank en facturen; het kantoor doet aangifte, aansluiting, jaarrekening of IB-aangifte. Vraag wat zij van jóu verwachten (wekelijks? maandelijks?) en waar de archiefexport staat.
- Salarisadministratie — vaak een andere partij of module dan de financiële administratie. Loonheffingen mist een deadline harder dan een factuur die een week blijft liggen.
Kies de vorm die in je ondernemingsplan past, niet de vorm die een verkoper “er gratis bij” noemt. Vraag referenties in de horeca: iemand die 9% / 21%, fooi en kasverschil niet kent, leert dat op jóuw aangifte. Noem hier geen tarieven van kantoren; vraag hen de scope op papier (wat zit erin, wat niet, hoe je stopt).
09Een simpele week- en maandroutine
Administratie horeca starter is geen project voor de regenachtige maandag over drie maanden. Het is een ritme. Zonder ritme stapelt de schoenendoos. Met ritme is de aangifte een controle, geen archeologie.
Elke dienst / elke dag
- kassa afsluiten: omzet, pin, cash, btw-split, voids, fooi
- kas tellen; verschil opschrijven, niet “morgen wel”
- inkoopbonnen in de map of de scan, niet in de broekzak van de kok
Elke week
- bank afletteren tegen kassa en pin
- openstaande inkoopfacturen: kloppen ze, zijn ze betaald, is de btw erop
- fooi uitbetalen volgens de vastgelegde sleutel
- uren van het team: rooster versus gewerkt, vóór de loonronde
Elke maand / elk btw-tijdvak
- export uit de kassa bewaren (niet alleen “staat in de cloud”)
- btw-aangifte voorbereiden of laten indienen; nihilaangifte als er nog geen omzet is
- aansluiting: kassa + bank + kas = wat je aangeeft
- kort: omzet, inkoop, personeel, kas. Genoeg om te zien of de zaak naar de break-even toeloopt of ervan vandaan
Houd als eenmanszaak of vof óók je uren bij als je de zelfstandigenaftrek wilt gebruiken. Ondernemersplein: het urencriterium is 1.225 uur per kalenderjaar (ook in een startjaar). Een urenadministratie is niet verplicht, wél hoe je het bewijst als ernaar wordt gevraagd. Check de actuele voorwaarden bij de Belastingdienst.
10Veelgemaakte startersfouten
- Eerst openen, dan de administratie — briefjes in de piek zijn omzet die je niet kunt uitleggen.
- Privé en zaak op één rekening — dan reconstrueren jij en de inspecteur hetzelfde warboel.
- Btw-tarief “later wel instellen” — alcohol op 9% is een aangifteprobleem, geen knopfoutje.
- Alleen dagtotalen bewaren — zonder afspraak met de Belastingdienst is dat geen archief.
- Kassa niet koppelen, wél drie betaalwijzen — jij bent dan elke avond de koppeling.
- Facturen in de keukenlade — tot de voorbelasting zoek is en de kostprijs ook.
- Fooi als omzet, of omzet als fooi — twee kanten van dezelfde slordigheid.
- Personeel cash zonder strook — dat is geen “flex”. Dat is een risico.
- Geen export, alleen hun portal — tot het portal dichtgaat en jouw zeven jaar nog lopen.
- De boekhouder alles laten uitzoeken ná het kwartaal — dan betaal je voor archeologie, niet voor aangifte.
Veelgestelde vragen
Is een boekhouder verplicht als horeca-starter?
Nee. Verplicht is een administratie waaruit je rechten en verplichtingen blijken en die binnen redelijke termijn te controleren is. Of je dat zelf doet, met software, of via een kantoor, kies je zelf. Bron: Belastingdienst, Ondernemersplein.
Hoe lang moet ik mijn horeca-administratie bewaren?
Zeven jaar voor basisgegevens, waaronder kasadministratie, in- en verkoop, grootboek en loonadministratie. Tien jaar voor gegevens over onroerende zaken. De termijn start als een gegeven niet meer actueel is. Software en bestanden moeten bij controle bruikbaar blijven. Bron: Belastingdienst, Ondernemersplein, KVK.
Welk btw-tarief geldt voor eten en drinken in de horeca?
Eten en niet-alcoholhoudende drank: 9%, ook bij afhaal. Alcoholhoudende drank: 21%, met een aparte drempel voor bier. Het product bepaalt het tarief, niet of de gast ter plaatse eet. Mixdranken en arrangementen hebben extra regels. Bron: Belastingdienst, pagina’s voedingsmiddelen en dranken — check de actuele tekst.
Moet de kassa gekoppeld zijn aan de boekhouding?
Wettelijk niet. Praktisch wel, zodra je 9% en 21% splitst, pin én cash hebt en aangifte moet doen. Een koppeling of vaste export zet dagomzet in het pakket. Zonder koppeling typ je over. De kassa zelf is geen boekhouding. Zie kassasysteem horeca.
Moet ik btw betalen over fooi?
Over vrijwillige fooien aan personeel: nee, volgens de Belastingdienst. Werk je zelf mee als natuurlijk persoon in de horeca, dan geldt dat in die branche ook voor fooi die jij ontvangt. Een verplichte servicetoeslag is omzet met btw. Loonheffing over fooi is een apart spoor; overleg met je boekhouder.
Kan ik de boekhouding van mijn horecazaak zelf doen?
Ja, als je dagafsluiting, facturen, btw-split en bewaarplicht serieus neemt. Veel starters doen de dagelijkse stukken zelf en laten aangifte aan een kantoor. Software is geen vervanging van discipline. KVK: kies een werkwijze die bij je zaak past, zolang de administratie controleerbaar blijft.
Checklist: boekhouding horeca vóór opening
- Rechtsvorm en KvK rond; zakelijke (of strikt gescheiden) rekening
- Manier van boekhouden gekozen: zelf, software, kantoor — en waar het archief staat
- Kassasysteem met 9% / 21% per artikel, dagafsluiting en export; AdministratieCheck gelopen
- Koppeling of vaste export naar de boekhouding; boekhouder heeft de demo gezien
- Kasboek + procedure kasverschil; geen gedeelde pincode
- Map (of scan) voor inkoopfacturen en leverancierscontracten, inclusief bruikleen
- Fooi: vrijwillig vs. toeslag; verdeelsleutel op papier; pinfooien niet als omzet
- Als er personeel komt: werkgever aangemeld, loonlijn klaar — zie personeelsartikel
- Btw-tijdvak bekend; nihilaangifte gepland als je nog niet open bent
- Bewaarplek voor zeven jaar (tien voor onroerend); export die jij zelf opent
Boekhouding in de horeca is geen extra taak voor als de zaak loopt. Het is hoe je weet of hij loopt — en hoe je dat laat zien als ernaar wordt gevraagd.